در فرآیند های مدیریت ریسک و بهبود کیفیت، یکی از ابزارهای کلیدی و پرکاربرد، تحلیلFMEA است که با هدف شناسایی خطرات، ارزیابی ریسک ها و تعیین اولویت اقدامات اصلاحی طراحی شده است. در این روش، شاخص RPN یا Risk Priority Number نقش مهمی در کمی سازی میزان ریسک و اولویت بندی آنها ایفا می کند.
RPN مخفف Risk Priority Number است و به معنی عدد اولویت ریسک می باشد. این شاخص با ضرب سه معیار اصلی ارزیابی ریسک محاسبه می شود که عبارتند از:
فرمول محاسبه RPN به شکل زیر است:
= RPN شدت × احتمال وقوع × قابلیت کشف
این عدد عددی بین 1 تا 1000 است که هرچه مقدار آن بیشتر باشد، ریسک آن مورد جدی تر و نیازمند اقدامات اصلاحی فوری است.
برای یک ارزیابی دقیق و استاندارد، استفاده از جدول شدت و احتمال ریسک الزامی است. این جداول معمولاً هر معیار را بر اساس مقیاس های عددی از 1 تا 10 رتبه بندی می کنند. برای مثال:
در کنار این جداول، فرم خام ارزیابی ریسک FMEA شامل ستون هایی است که برای هر خطر، میزان شدت، احتمال و قابلیت کشف به صورت عددی ثبت شده و سپس RPN محاسبه می شود.از این فرم ها برای نمونه ارزیابی ریسک به روش FMEA در بیمارستان و سایر صنایع حساس نیز استفاده می شود، جایی که ریسک ها باید به دقت و با استاندارد های بالا شناسایی و مدیریت شوند.
با وجود اهمیت شاخص RPN، این عدد به چند دلیل ممکن است نتواند ریسک ها را به شکل کامل و دقیق ارزیابی کند:
برای رفع این محدودیت ها، شاخص RPN2 به عنوان نسخه پیشرفته تر معرفی شده است. در RPN2، وزن دهی معیارها به صورت متفاوت انجام می شود، یا معیارهای دیگری در محاسبه دخیل می شوند که دقت اولویت بندی ریسک ها را افزایش می دهد. این شاخص باعث می شود که ریسک هایی با شدت بالا و قابلیت کشف پایین بیشتر مورد توجه قرار گیرند.
فرم های شناسایی خطرات و ارزیابی ریسک پایه اصلی فرآیند های مدیریت ریسک هستند. این فرم ها با جمع آوری داده های مرتبط با هر حالت خرابی، به تیم ها کمک می کنند تا نقاط ضعف سیستم را شناسایی و برای کاهش ریسک برنامه ریزی کنند.مدیریت دستی این فرم ها، به خصوص در پروژه ها و سازمان های بزرگ، با چالش های زیادی از جمله خطا های انسانی، پراکندگی داده ها و تأخیر در به روزرسانی همراه است.
نرم افزار S2S ERP با ارائه بستری یکپارچه و پیشرفته، مدیریت فرآیند های ارزیابی ریسک را به طور قابل توجهی بهبود می بخشد. از مزایای کلیدی این نرم افزار در حوزه ارزیابی ریسک می توان به موارد زیر اشاره کرد:
شاخص های RPN و RPN2 ابزارهای حیاتی در ارزیابی و مدیریت ریسک هستند که با استفاده از جداول شدت و احتمال ریسک، اولویت بندی دقیق ریسک ها را فراهم می کنند. نسخه پیشرفته تر یعنی RPN2، ضعف های RPN را پوشش داده و ارزیابی دقیق تر و متناسب تری ارائه می کند. نرم افزارهای تخصصی مانند S2S ERP نقش مهمی در تسهیل، اتوماسیون و بهبود فرآیند های ارزیابی ریسک و مدیریت آن ایفا می کنند، به خصوص در سازمان های بزرگ و حساس که دقت و سرعت بسیار اهمیت دارد.